برنامه ریزی درسی متوسطه

داشتن هدف در زندگی از لوازم اصلی حیات انسان است و انسان زمانی به امنیت خاطر و آرامش میرسد که افق روشنی در آینده خود ببیند.تعریف هدف: هر چیز بلند و برافراشته,نشانه تیر, آنچه آدمی برای رسیدن به آن بکوشد, مقصود, غایت.یادگیری رویدادی است که با کل حیات انسان در ارتباط است. یادگیری, نظامدار و هدفمند است به همین دلیل به برنامه درسی طرح یادگیری نیز می گویند. هدف, نقش اساسی و محوری در برنامه درسی و طرح یادگیری دارد. برای تعیین هدف باید با شناخت منابع و اطلاعاتی که از این منابع به دست می آید, هدف را تعیین کرد.

منابع تعیین هدف همان منابع یادگیری است. یادگیرنده, دانش و جامعه سه منبع اصلی هدف است.

یادگیرنده: دو جنبه اصلی برای یادگیرنده, تواناییهای ذهنی و علایق و نیازها است.هماهنگی برنامه با توانایی ذهنی یادگیرنده در او(( شناخت ))به وجود میآورد و هماهنگی برنامه با علایق و نیلزهای او((گرایش)) ایجاد می کند.

دانش: هر برنامه درسی با یکی از رشته های علمی ارتباط دارد. برای تعیین اهداف آموزشی برنامه درسی, شناخت ساختار آن رشته علمی ضروری است.

جامعه: یکی از وظایف برنامه درسی کمک به تامین نیازهای جامعه است. با توجه به موارد یاد شده,ایندواصل مطرح میشود:1)اهداف برنامه درسی بایدمتناسبباشرایط و امکانات جامعه و با توجه به نیازهای آن تعیین شود.2) اهداف برنامه درسی باید انعطاف پذیر باشد.

در هرجامعه, نظام اعتقادی و ارزش خاصی وجود دارد که در تعیین اهداف تاثیر می گذارد. نظام اعتقادی و ارزشی, اهمیت هر یک از منابع درسی را تعیین می گند و در هر یک از منابع به گرداوری اطلاعات جهت می دهد. با اطلاعاتی که از مطالعه ی منابع تعیین اهداف به دست می آید, نیازهای آموزشی تشخیص داده میشود و تحلیل و طبقه بندی آنها می تواند تصویر درستی از نیازها را نشان دهد.

 

 

هدف. نقش اساسی ومحوری دربرنامه درسی داردبه همین دلیل به نخستین چیزی که در فرآیند برنامه ریزی درسی باید توجه شود همین است
منابع اصلی تعیین هدف برنامه درسی:1)یادگیرنده:هماهنگ بودن هدف های برنامه درسی با وضعیت و امکانات یادگیرندها
2)دانش:مطالعه چند بعد اساسی قابل بررسی
الف- مفاهیم و اصول ب- مهارتها و نگرش ها ج -روش تحقیق در آن علم د-هدفهای خاص آن علم
3)جامعه:توجه به نیازهای آنی وتغییر و تحولات مستمر
 جایگاه نظام اعتقادی و ارزش جامعه در تعیین هدف:
1)طراحی برنامه به طوریکه هم استعدادهای عالی فطرت رشدکندو هم سلامت وبقای جامعه مورد توجه باشد
2)اینکه معرفت حاصل از یافته های علمی چه جایگاه و اهمیتی دارند از نکات قابل بررسی در نظام اعتقادی است
تشخیص نیازی:بر اساس اطلاعاتی که از مطالعه منابع تعیین اهداف به دست می آیند نیازهای آموزشی تشخیص داده میشود.تحلیل و طبقه بندی این اطلاعات تصویر درست از نیازها را نشان میدهد.
اصول تعیین هدف:1)هدفهامتناسب با نیازها شرایط و امکانات جامعه و یادگیرنده باشد.
2)اهداف جامع و انعطاف ÷ذیر قابل اجرا و همسو با نظام اعتقادی ارزشی جامعه باشد0
3)در تعیین اهداف به تفاوتهای فردی توجه شود و اهداف با هم هماهنگی داشته باشند.
4)طبقه بندی اهداف در حیطه های 3گانه دانش و اطلاعات  مهارتهای ذهنی وعملی  ارزشها و نگرشها    

ابعاد روانشناختی آموزش متوسطه:

با توجه به اینکه در برنامه ریزی درسی هر دوره باید ویژگی های روانی _اجتماعی روانشناسان در آن دوره در نظر گرفته شود،به اختصار در زیر به شرح خصایص روانی_اجتماعی نوجوانی و جوانی می پردازیم.

1_دوره رشد تکوینی عقل است.

2_دوره مهمترین انتخاب هاست.

3_دوره جستجوی هدف زندگی است.

4_دوره شور و شوق و بلند پروازی است.

5_دوره تمایل به ارزش ها ی فرهنگی و دوره انعطاف پذیری است.

بنا براین هدف تربیت باید این باشد که همه جوانان حتی الامکان با حداکثرارزش های فرهنگی آشنا شوند زیرا دوره نوجوانی وجوانی یکی از مراحل مهم کمال انسان است.

ابعاد جامعه شناختی آموزش متوسطه:

1_ویژگی های اجتماعی فرد در دوره متوسطه:در این دوره نوجوان متمایل به عالم درونی است و شخصیت خودرا می جوید.

2_نقش اجتماعی نوجوان در جامعه:در این دوره نوجوان رفته رفته خود را بخشی از نظام اجتماعی می داند و آماده همکاری با دیگران است.

نقش نوجوان در جامعه:

نوجوانی دوره ورود به اجتماع است، در مرحله اول نوجوانی فرد روابط اجتماعی خود را وسیع تر کرده و در مرحله دوم نیز دنیای وسیعتری در جلوی چشمان نوجوان باز می شود، او خود را در قبال جامعه مسئول می بیند و از طرف دیگر جامعه نیز او از او به عنوان یک شخص مولد انتظار دارد که در تامین نیاز های فردی و اجتماعی ایفای نقش کند.پس باید محور آموزش متوسطه را حرفه آموزی تشکیل دهد.

ابعاد روانشناختي آموزش و پرورش

بين دوره نوجواني و جواني مرز كاملا مشخصي وجود ندارد. اين دوره رشد تكويني عقل را شامل مي شود و نوجوان انتخاب هاي مهم را بر عهده دارد، همچنين فرد به جستجوي هدف و فلسفه زندگي مي باشد و به آن مي انديشد، در ضمن نوجوان در اين دوره انعطاف پذير است و همچنين شور و شوق دوره  نوجواني را دارد ولي نه در آن حد. جوان در اين سن شيفته ارزش هاي فرهنگي مي باشد.

فرد از بيست سالگي شور و التهاب و كليت و عموميت خود را از دست مي دهد و اين زماني است كه به مرحله ي اوليه كمال رسيده و با تعديل، ميل به سازگاري با محيط و ميل ماجراجويي فعاليت حرفه اي و سپس ايجاد كانون خانوادگي رفتار را ثابت و پايدار مي سازد، بدين سان رشد پايان مي پزيرد.

در نهايت به عنوان نتيجه گيري از اين بحث مي توان گفت دوره نوجواني و جواني يكي از مراحل مهم كمال است.

ابعاد جامعه شناختي آموزش متوسطه

در اين بحث دو چيز بررسي مي شود.

1)      ويژگي هاي اجتماعي فرد در دوره متوسطه

2)      نقش اجتماعي نوجوان در جامعه

نقش نوجوان در جامعه

نقشي كه نوجوان در جامعه مي تواند ايفا كند بسيار وسيع تر از نقشي است كه فرد در كودكي دارد.

در مرحله اول دوره نوجواني كه فرد در دوره راهنمايي به تحصيل مي پردازد، علايق و نياز هاي او توسعه مي يابد و روابط اجتماعي وسيع تر از خانواده براي او مطرح مي شود. در اين سن دانش آموز بايد به وظايف خود در مقابل خود و در مقابل ديگر افراد جامعه آشنا شود و قوانين و مقررات جامعه را درك كند.

برنامه ريزي درسي  با شيوه هاي تربيت انسان مرتبط است از ديدگاههاي فلسفي تاثير مي كيرد

براي درك تاثير ديدگاههي فلسفي دربرنامه ريزي درسي نمونه هايي وجود دارداز قبيل

تعليم وتربيت از ديدكاه ايدئاليسم

ايدئاليسم به معناي تصوركرايي وآرمانكرايي است.هسته اصلي اين فلسفه آكاهي ازخويش است

ديدكاههاي مكتب ايدئاليسم:1-حقايق بيشتر جنبه معنوي دارند تا مادي2-روح وتن درهم تاثيردارندبا اينكه متفاوت

هستند3-رفتار انسان هدفمند است4-جهان ساختار منظمي دارد

تعليم وتربيت از ديدكاه واقع كرايان

در اين ديدكاه در درجه اول برعلوم تجربي وبعد به علوم انساني تاكيد مي شود.مرحله اول شناخت را مرحله

حسي مي دانندومعتقدند كه بايد در آموزش ازآزمونهاي عيني استفاده كرد.دراين ديدكاه نقش معلم بسيار مهم است

تعليم وتر بيت از ديدكاه عمل كرايان

ديدكاه عمل كرايي مخالف با دوديدكاه قبلي است وبه اين اشاره دارد كه حقيقت بايد درعمل سودمند باشدوحقيقت نسبي استربه رااصل

نسبي است تجربه را اصل قرار مي دهد.در اين ديدكاه محوريادكيري كودك است وبه مهارتهايي كه كودك

به آنهانيازمند است توجه مي شود

تعليم و تربيت از ديدكاه اسلام

دراين ديدكاه به شكوفايي استعدادهاي تربيت شونده توجه خاصي مي شود

 

به نام خدا

مبانی اعتقادی و ارزشی برنامه ریزی درسی

به طور کلی به تصمیمات تربیتی  و برنامه ریزی درسی جهت میدهد.

 

دیدگاههای فلسفی و برنامه درسی:

1)تعلیم و تربیت از دیدگاه ایده الیسم(تصور گرایی): هسته مرکزی این دیدگاه آگاهی از خویشتن است.

2)از دیدگاه ریالیسم(واقع گرایی):در این دیدگاه هدف از تعلیم و تربیت آن است که کودکان توانایی لازم را برای مواجه شدن با واقعیت های زندگی به دست آورند.

3)پراگماتیسم(عمل گرایی):به علم تجربی و دنیای متغیر و مسایل آن و طبیعت آن چنان که هست می پردازد .

4)اسلام :در این دیدگاه تربیت عبارتست از فراهم کردن زمینه برای شکوفایی استعدادهای بالقوه متربی و هدایت آنها به سوی اهداف مورد نظر.

خصوصیات این دیدگاه به شرح ذیل است:

الهی بودن ؛ فطری بودن, مستمر بودن, تدریجی بودن, عمومی بودن, جاودانی بودن, جامع بودن, ارادی بودن, دنیوی و اخروی بودن.

تعلیم وتربیت مجموعه اعمالی است که شرایط را برای شکو فایی استعدادهاو فطرت آدمی فراهم می کند.تربیت از اغاز حیات و از نهاد خانواده شروع می شود که ویژگی بارز آن غیررسمی،رویارویی وعاطفی بودن آن است.در جوامع امروزی نیز پرورش شهروند به منظور ساختن افراد مطلوب و جامعه موفق تر مورد توجه قرار می گیرد که به آن آموزش عمومی یا اجباری می گویند
آموزش متوسطه بیشتر به پرورش استعدادهای خاص و تفاوت ها می پردازد در حالی که تعلیمات ابتدایی به استعدادهای عام و شباهت ها می پردازد.رشته های آموزش متوسطه باید متنوع باشد تا جوابگوی تنوع استعدادها و نیازهای بازارکار باشد در ضمن پایان تحصیلات متوسطه زمانی است که فرد برای شرکت در بازارکار یا ادامه تحصیل آماده شده باشد.
معایب برنامه های درسی قبل از انقلاب:
1.توجه به آموزش کشورهای غربی
2.عدم پرورش خلاقیت فرد و تکیه بر محفوظات
3.روش های تدریس و ارزیابی با یافته های علمی فاصله داشت
4.برنامه ها به صورت متمرکز و بدون انعطاف پذیری بود
معایب تربیتی:پس از انقلاب نهاد امور تربیتی پایه گذاری شد با این وجود دو مشکل اساسی باقیست:
1.میان نهادهای فرهنگی و تربیتی جامعه هماهنگی لازم وجود ندارد
2.تقسیم وظایف آموزش و پرورش بین معلمان و مسوول امور تربیتی
نظام جدید برنامه ریزی درسی در سه شاخه1)نظری2)کار ودانش3)فنی و حرفه ای(به منظور آموزش فنون و مهارت ها باهدف تربیت نیروی انسانی تدوین یافته است.
هم چنین پس از دوره سه ساله دبیرستان،دوره پیش دانشگاهی صرفا برای حضور در مراکز آموزش عالی کاربرد دارد.